
Triển khai công tác này, tỉnh ta đã có sự phân công, phân nhiệm rõ ràng cho các cơ quan, ban ngành và chính quyền địa phương các cấp nhằm tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Chính quyền đối với công tác gia đình. Huy động cộng đồng tham gia thực hiện tốt phong trào xây dựng gia đình văn hoá, đảm bảo trật tự trị an, phòng chống các tệ nạn xã hội, phát triển kinh tế gia đình, xoá đói giảm nghèo, xây dựng tình đoàn kết trong cộng đồng thôn, xóm, tổ dân phố. Vận động hướng dẫn toàn dân, bảo vệ và phát huy các truyền thống tốt đẹp của gia đình Thừa Thiên Huế, xây dựng nếp sống mới, góp phần bảo vệ, duy trì các thuần phong mỹ tục của dân tộc. Quá trình triển khai đã chỉ đạo nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác gia đình bằng việc xây dựng chương trình, kế hoạch về công tác gia đình hàng năm.
Chỉ đạo việc thực hiện các chương trình và kế hoạch công tác gia đình, phân bổ nguồn lực tập trung cho cơ sở. Xây dựng các mô hình về công tác gia đình như: Mô hình gia đình ít con, no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, mô, hình câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững, mô hình phòng, chống bạo lực gia đình…Từng bước kiện toàn, củng cố và ổn định hệ thống tổ chức cán bộ làm công tác gia đình, thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn nâng cao chất lượng cho đội ngũ làm công tác gia đình các cấp. Thường xuyên đẩy mạnh công tác truyền thông, tuyên truyền về công tác gia đình trên nhiều phương tiện thông tin đại chúng như: Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại thành phố Huế, Đài Phát thanh – Truyền hình tỉnh, Báo Thừa Thiên Huế, tờ tin, tạp chí tuyên truyền của các ngành, các đoàn thể. Tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục chính sách, pháp luật liên quan đến gia đình như: Luật hôn nhân gia đình, Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em, Pháp luật dân số, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Bình đẳng giới đến mọi tầng lớp quần chúng nhân dân, cán bộ, đảng viên. Nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền vận động người dân tích cực thực hiện cuộc vận động xây dựng gia đình văn hoá, tích cực tham gia xây dựng và thực hiện các qui ước, hương ước, quy chế dân chủ ở cơ sở. Giữ gìn và phát huy văn hoá gia đình và truyền thống tốt đẹp của dòng họ. Đã chỉ đạo công tác truyền thông và tổ chức các hoạt động kỷ niệm ngày Gia đình Việt Nam 28/6 hàng năm như: Tổ chức Hội nghị Biểu dương Gia đình văn hóa tiêu biểu các cấp, các Hội thi tìm hiểu về Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, các kiến thức chung về gia đình, Hội thi Gia đình thể thao, Gia đình văn nghệ...
Qua 5 năm triển khai thực hiện Chỉ thị 49 của Trung ương về “Xây dựng gia đình thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”, mặc dù có những khó khăn nhất định nhưng công tác gia đình bước đầu cũng đã có những chuyển biến đáng kể. Công tác quản lý nhà nước về gia đình được quan tâm đúng mức từ cấp tỉnh đến cơ sở thông qua hệ thống ngành Dân số, Gia đình và Trẻ em, và hiện nay là ngành Văn hoá, Thể thao và Du lịch. Các ngành, các cấp, các đoàn thể xã hội cùng toàn thể các gia đình chú trọng hơn đến việc xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc thể hiện qua các hoạt động nhân ngày Gia đình Việt Nam 28/6 hàng năm. Gia đình ở Thừa Thiên Huế đang tiếp thu và xây dựng những giá trị nhân văn mới mà tiêu biểu là quyền bình đẳng giới và quyền trẻ em. Trách nhiệm giữa nam và nữ trong việc chăm lo đời sống gia đình được chia sẻ và tôn trọng. Quan hệ bình đẳng giữa nam và nữ trong các gia đình đã có sự thay đổi đáng kể, tỷ lệ người phụ nữ tham gia quyết định các vấn đề quan trọng trong gia đình như: sinh con, làm kinh tế gia đình, các hoạt động chính trị, xã hội…ngày càng cao. Qui mô gia đình ít con đã được quan tâm và áp dụng rộng rãi trong xã hội, tỷ lệ gia đình có qui mô nhỏ (mỗi cặp vợ chồng có 1 đến 2 con) ngày càng tăng, được thể hiện qua tỷ suất sinh giảm từ 17,3% (năm 2005) xuống 15,92% ( năm 2009); Tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên là 19,4% (năm 2009). Mức sống gia đình được nâng cao: 100% xã phủ sóng điện thoại cố định, sóng truyền hình; tỷ lệ số hộ dùng nước sạch là 80% ở nông thôn và 98% ở thành thị, đời sống vật chất và tinh thần ngày càng đi lên. Phong trào xây dựng gia đình văn hoá ngày càng phát triển mạnh mẽ ở khắp các địa phương trên toàn tỉnh. Bên cạnh số lượng ngày càng gia tăng, chất lượng Gia đình văn hoá cũng được hầu hết các gia đình quan tâm giữ gìn thể hiện qua các đợt bình xét công nhận được tổ chức hàng năm ở các địa phương. Đến nay toàn tỉnh có 221.008/239.784 gia đình đăng ký xây dựng gia đình văn hóa, đạt 92,6%. Trong đó có 196.320 gia đình được UBND xã, phường, thị trấn công nhận đạt chuẩn gia đình văn hóa, đạt tỷ lệ 88,8% so với đăng ký. Toàn tỉnh hiện có 358 câu lạc bộ gia đình văn hóa sinh hoạt thường xuyên. Phong trào xây dựng gia đình văn hóa của tỉnh trong những năm qua đã góp phần xây dựng môi trường sống lành mạnh, giữ gìn bản sắc dân tộc, loại bỏ các phong tục tập quán lạc hậu, đẩy lùi mê tín dị đoan và tệ nạn xã hội. Đến nay toàn tỉnh có hơn 286.182 người tham gia luyện tập thể dục thể thao thường xuyên, đạt tỷ lệ 22,3% dân số. Có 27.447 hộ gia đình thể thao, đạt tỷ lệ 12,1% số hộ. Tỷ lệ nam, nữ thanh niên trước khi kết hôn được trang bị kiến thức hôn nhân và gia đình, hiểu biết về dân số, sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình là ngày càng cao. Mô hình “Khám sức khỏe và tư vấn tiền hôn nhân” được xây dựng ở 45 xã, phường, thị trấn (39 xã và 6 trường học). Tỷ lệ người cao tuổi trong gia đình được con, cháu chăm sóc, phụng dưỡng theo quy định của pháp luật hôn nhân và gia đình là 97%. Ngoài ra các trường hợp người cao tuổi không còn người chăm sóc, phụng dưỡng theo qui định của Pháp luật thì đều được Nhà nước, cộng đồng hỗ trợ nuôi dưỡng theo qui định của pháp luật hiện hành. Đời sống các gia đình được cải thiện về vật chất và tinh thần, trẻ em được gia đình quan tâm, nhất là trong giáo dục hình thành và phát triển nhân cách. Tỷ lệ gia đình thực hiện tốt việc chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em tăng lên 95%. Trên 70% trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được quan tâm, giúp đỡ. Tỉnh cũng đã tổ chức tốt các hoạt hoạt động triển khai tháng hành động vì trẻ em hàng năm. Tỷ lệ gia đình được giáo dục, nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí, trách nhiệm của gia đình trong ổn định và phát triển xã hội lên 96%.
Tỷ lệ các gia đình giàu và khá giả tăng lên trong những năm trở lại đây, các hộ nghèo giảm nhanh nhờ sự tác động tích cực bởi các chính sách của nhà nước, đặc biệt là các chính sách phát triển kinh tế, xã hội ưu tiên cho những vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc. Đến nay, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh đã giảm xuống còn 8,0% (so năm 2001 tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh là 17,29%). 100% gia đình liệt sĩ, gia đình thương binh, bệnh binh, gia đình có công với nước được hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước, đồng thời các gia đình thuộc dân tộc thiểu số, gia đình nghèo, gia đình vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn được Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức, đoàn thể cộng đồng quan tâm chăm sóc, hỗ trợ nâng cao mức sống về vật chất và tinh thần. Quan tâm đến công tác đền ơn đáp nghĩa, chăm lo đời sống các gia đình có công với cách mạng, đối tượng chính sách xã hội. Đã huy động được 3.786 tỷ đồng cho quỹ người nghèo, hỗ trợ xây 779 nhà tình nghĩa, xóa 1.231/1.715 nhà tạm theo chương trình xóa nhà tạm cho hộ nghèo, hộ dân thủy diện.
Thực tế mặt trái xã hội nói chung hiện nay đang là những cản trở lớn đối với công tác gia đình trên địa bàn tỉnh ta. Sự phát triển của kinh tế, xã hội và sự xâm nhập của các yếu tố văn hóa không lành mạnh như ăn chơi, đua đòi, “sống thử”… đi ngược lại với thuần phong mỹ tục là những thách thức đối với tính bền vững của gia đình truyền thống. Kết cấu gia đình truyền thống ở Thừa Thiên Huế đang có nhiều sự thay đổi theo hướng gia tăng gia đình hai thế hệ (đặc biệt là ở thành phố). Tình trạng ly hôn ngày càng gia tăng. Bạo lực gia đình dưới nhiều hình thức đang trở thành một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng ly hôn, ly thân và tan vỡ của biết bao gia đình. Đặc biệt, hiện tượng chung sống không kết hôn và quan hệ tình dục trước hôn nhân của một bộ phận thanh niên ngày nay đã để lại những hậu quả nghiêm trọng về mặt pháp lý, sức khoẻ và tinh thần của thanh thiếu niên, trẻ vị thành niên. Và một vấn đề không nhỏ là tình trạng trẻ em lang thang kiếm sống, trẻ em làm trái pháp luật, trẻ em bị lạm dụng và sa vào các tệ nạn xã hội có nguyên nhân từ gia đình chiếm tỷ lệ cao và đang là mối quan tâm bức xúc của các gia đình và toàn xã hội.
Đánh giá 5 năm thực hiện công tác gia đình thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa trên địa bàn tỉnh cũng là dịp để nhìn nhận được những mặt làm được, chưa được và rút kinh nghiệm cho công tác này thời gian tiếp theo. Trước hết cần phải có sự quan tâm nhiều hơn trong lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng, chính quyền. Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức cũng là yếu tố vô cùng quan trọng. Phải tuyên truyền vận động thường xuyên hơn, sâu rộng hơn. Công tác nhân rộng các yếu tố điển hình, các mô hình cần được đẩy mạnh. Chú ý đến công tác đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực nghiệp vụ chuyên môn cho cán bộ làm công tác gia đình ở các cấp.
Hữu Uy |