Huế Xưa & Nay TRT - 20/01/2020
Nghệ sĩ ưu tú Kim Phú
Cô bé Kim Phú sinh ra và lớn lên tại làng Tùng Luật, xã Vĩnh Giang, huyện Vĩnh Linh tỉnh Quảng Trị. Xã Vĩnh Giang và xã Vĩnh Quang (nay là thị trấn Cửa Tùng) là vùng đất có nhiều người hát hay, đàn giỏi như các nghệ nhân, nghệ sỹ: cụ Duyến, cụ Mè, Châu Loan, Châu Phụng, Châu Dinh…, Khi đang học cấp Một, cô bé Kim Phú đã được Đoàn ca kịch Trị Thiên tuyển chọn vào Đoàn. Đích thân trưởng đoàn Ngọc Yến đã về tận trường để tuyển chọn các học sinh có năng khiếu ca hát. Kim Phú là người duy nhất trúng tuyển vào Đoàn ca kịch Trị Thiên trong đợt tuyển ấy.

Trước đó, Đoàn văn công quân khu Bốn đã có ý định tuyển cô bé Kim Phú đi đào tạo, nhưng mẹ Kim Phú không cho đi vì sợ con còn nhỏ, lại phải đi xa. Lần này bà mẹ cho đi vì Đoàn ca kịch Trị Thiên đóng ngay tại huyện, do Ty Văn hóa thông tin Vĩnh Linh quản lý.

Về Đoàn ca kịch Trị Thiên, Kim Phú đã được các nghệ sỹ nổi tiếng như Mộng Điệp, Kim Oanh tận tình truyền dạy. Kim Phú học từng làn điệu ca Huế dân ca Bình Trị Thiên, học cả hát nhạc mới. Tuổi trẻ tiếp thu nhanh, lại có năng khiếu và ham học hỏi, cô bé mới vào Đoàn ca kịch đã chiếm được tình cảm của mọi người. Niềm đam mê của Kim Phú là từ các làn điệu ca Huế, dân ca quê hương để thể hiện những nhân vật trên sân khấu chuyên nghiệp. Nhờ vậy sau mỗi tiết mục mà Đoàn dàn dựng, mặc dù chưa được phân vai, Kim Phú hầu như đã thuộc lòng lời ca của các nhân vật; học hỏi từng cử chỉ, hành động của nhân vật.

Thời kỳ đó, theo chủ trương của trên, Đoàn văn công hàng năm về giúp dân thu hoạch lúa khi mùa về, thấy cô bé Kim Phú còn quá trẻ, lại sợ đỉa, nên bà con nông dân bảo:

-Cháu không phải xuống ruộng, cứ đứng trên bờ hát cho bà con nghe là được, cháu mà hát hay thì bà con gặt càng nhanh!

Kim Phú phấn khởi nhanh nhảu đáp:

- Vậy cháu hò nhé!

Rồi cô cất tiếng hò:

Đồng lúa mênh mông tắm trong làn gió mới

Đàn cò trắng chao mình trên dòng kênh mát rượi trong xanh

Xưa nơi đây cằn khô, lúa chẳng nên đồng

Bây giờ lúa vàng sây hạt, em thấy lòng lâng lâng…

Tiếng khen ngợi của bà con râm ran khiến Kim Phú hát càng hay. Thế là trong các đợt giúp nông dân thu hoạch, Kim Phú ban ngày hát hò phục vụ bà con ngay trên cánh đồng; ban đêm lại về tập hát cho các em thiếu nhi, cho các tổ văn nghệ ở các thôn, xóm. Nhưng kỷ niệm còn sâu nặng hơn đối với chị thời kỳ đó là những lần dùng lời ca, tiếng hát của mình phục vụ cho công việc đấu tranh thống nhất nước nhà ngay trên quê hương của mình là đặc khu Vĩnh Linh, nơi có con sông Bến Hải – Hiền Lương mang nỗi đau chia cắt đất nước một thời. Đó là những lần chị được điều đi phục vụ các cuộc họp của Ủy ban Quốc tế và Ban liên hiệp hai miền. Có lần chị đã hát tổ khúc dân ca Trị Thiên “Đợi anh về”, trong đó lời của điệu Lý tương tư có đoạn:

Em mãi chờ anh

Bao thác ghềnh chờ anh em quyết vượt

Trong bắn giết giam cầm

Không xiêu lòng em được

Dù quân xâm lược, hòng mua chuộc

Phân rẻ tình ta

Gây cành phải lìa hoa.

Tình là tình đôi ta, không hề xa

Trăm năm cành vẫn bên hoa…

Dù gian khổ

Dù màn sương đổ

Nhuộm bạc đầu xanh

Em vẫn chờ anh!

Tiếng ca vừa dứt, phòng họp vang lên tiếng vỗ tay, trong đó có những người là đối địch, ở phía bên kia. 

Xuân 1962, Đoàn ca kịch Trị Thiên từ Hà Nội vào khu giới tuyến Vĩnh Linh biểu diễn phục vụ bà con hai bờ sông Bến Hải. Sân khấu nổi được dựng lên ở giữa sông. Bà con bờ Bắc kéo đến đông ngịt, trong khi đó, bà con bờ Nam, người thì giả vờ đi chợ, hay xuống sông giặt giũ, gánh nước để được xem văn công. Có nhiều nhà tháo phên tre, tranh lợp nhà… để nhìn cho rõ, lại che mắt được kẻ địch ngăn cấm. Người con gái đứng trên đất quê hương giới tuyến cất tiếng hò mái nhì:

Nhìn cánh nhạn sang sông thêm đau lòng non nước

Ai bắt dòng sông chảy ngược, ai muốn Tổ quốc chia đôi

Qua về cánh nhạn thảnh thơi

Người sao đứng đó, trông người  mà đau…!

Nhiều người mẹ, người chị bờ Nam đứng lên hướng về sân khấu bờ Bắc để nghe Đoàn biểu diễn, bất chấp sự ngăn cấm của kẻ địch. Đồng bào hai bờ giới tuyến rưng rưng lệ, ai cũng mong có ngày quê hương hòa bình, đất nước thống nhất.

Chị còn nhớ mãi vai diễn đầu tiên mà Kim Phú được phân diễn là em bé giao liên trong vỡ “Bà mẹ sông Hiền” của Hoàng Luyện. Vai diễn thành công đến mức Kim Phú được người dân gọi một cách thân tình là “O giao liên”. 

Sau một thời gian đóng quân ở Vĩnh Linh, Đoàn ca kịch Trị Thiên chuyển ra Hà Nội. Lúc này đoàn dựng nhiều vở kịch và được Đài Tiếng nói Việt Nam thu âm phát sóng. Kim Phú ngày càng trưởng thành trong nghề nghiệp. Các vở kịch thơ “Tuổi hai mươi”, “Hồng Gấm” của Lưu Trọng Lư; các vở ca kịch “Vợ con tôi” của Văn Lang, “Tín hiệu trái tim” của Hồ Ngọc Ánh, “Thoại Khanh Châu Tuấn”, “Viên đạn súng kíp”… chị đã được giao vai chính. Vai diễn nào chị cũng đã hoàn thành một cách xuất sắc. Cô bé có năng khiếu hát từ nhỏ, thường hát bài ‘Câu hò bên bến Hiền Lương” trong các buổi liên hoan văn nghệ nhà trường ngày nào, qua năm tháng đã vững vàng trong nghệ thuật ca kịch quê hương. Đặc biệt vở “Viên đạn súng kíp” của Đoàn biểu diễn phục vụ quân và dân ta ở A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, mà Kim Phú là một diễn viên chính đã để lại ấn tượng sâu đậm.

Sau ngày giải phóng năm 1975, Đoàn ca kịch Huế tiếp tục dựng các vở mới như “Người đẹp suối tiên”, “Trần Thị Tâm anh hùng xứ cát”, “Thái hậu Dương Vân Nga”… phục vụ đông đảo người xem. Vở diễn nào đều cũng có đóng góp của nghệ sỹ Kim Phú.

Với những cống hiến của mình, năm 1991, Kim Phú được phong danh hiệu cao quý: Nghệ sỹ ưu tú. Sau ngày nghỉ hưu, chị vẫn tiếp tục đóng góp cho sự nghiệp truyền bá, lưu giữ, phát triển ca Huế và Dân ca Trị Thiên.

Minh Khiêm

Bản in    Gửi email
Tin mới
Đồ chơi dân gian của mệ Chiều  (25/09/2020)
Mùa Lân Trung thu  (22/09/2020)
Niềm vui trong ngôi nhà nhân ái  (22/09/2020)
Hoa xương rồng  (15/09/2020)
Đường về của Bùi Phước Lộc  (14/09/2020)
Xem theo ngày  
Tên của bạn
Email của bạn
Email người nhận
Tiêu đề
Thông điệp
     


Trang chủ | Tin tức | Chuyên đề Liên hệ tòa soạn | Liên hệ quảng cáo
Bản quyền của Đài Phát thanh Truyền hình Thừa Thiên Huế. Sử dụng thông tin của website này phải ghi rõ nguồn www.trt.com.vn
Giấy phép Số 23/GP-TTĐT cấp ngày 30 tháng 3 năm 2015 của Cục PT, TH & TTDT - Bộ Thông tin và Truyền thông
Tòa soạn: Số 58 Hùng Vương, thành phố Huế, Tel.: (054)3822162, Fax:(054)3822162, Email: dptth@thuathienhue.gov.vn
Thiết kế và phát triển: Trung tâm Công nghệ Thông tin Thừa Thiên Huế (HueCIT)