Tôi ấn tượng lắm với những đứa trẻ con mặt còn búng ra sữa đã theo mẹ ra chợ giữa cái thị trấn Sapa nhỏ bé và nhiều màu sắc vùng cao này. Khách sạn tôi ở nằm quay mặt vào quảng trường Nhà thờ đá và gần như đối diện với mặt chính của cái tháp nhà thờ xinh xinh, cũng nhỏ bé như cái thị trấn này. Chợ họp ngay giữa quảng trường, từ tờ mờ sáng đến tối mịt. Khi không còn ai đến chợ hoặc một cơn mưa to chợt ào ào đến, nó mới tự tan. Điều đặc biệt ở cái chợ này là người Kinh thì có quán trại hẳn hoi, ngồi dựa hẳn vào vách đường bao quanh lấy quảng trường thấp hơn so với các mặt đường, còn người dân tộc, nào là Dao đen, Dao đỏ, người H’Mông với các mặt hàng thủ công tự làm đủ màu sắc, thì tiện chỗ nào bày hàng ngồi ngay chỗ đó. Rải rác khắp khu chợ trời với đầy đủ các lứa tuổi, già có, trẻ có, trai có, gái có, và những đứa trẻ còn cắp nách, địu trên lưng mẹ, hoặc bò lổm ngổm trên các tấm trải hàng. Đến đây, bạn khó có thể phân biệt ai là người dân tộc nào nếu không được chính những người bán hàng giới thiệu. Đơn giản là bạn chỉ cần chọn mua một chiếc túi treo bỏ điện thoại, một cái ví, hay một cái mũ thổ cẩm đội đầu, rồi so sánh ở hàng này hay hàng nọ, bạn sẽ được người bán hàng chính là những thổ dân ở đây “chỉnh” lại ngay rằng, không có cái nào đẹp hơn cái nào đâu, mà đây là hoa văn của người Dao, còn đây là hoa văn của người H’Mông, mỗi cái có một vẻ đẹp riêng mà. Chẳng ai đành lòng mua của người H’Mông này một cái, mà không mua thêm cho người Dao ngồi ngay kế bên một cái.

SaPa- những bản làng trong sương mù.

Trong khi những người bà, người mẹ ngồi yên một chỗ vừa bán hàng, vừa tiện tay móc chỉ làm thêm một món hàng xinh xinh, thì những đứa trẻ độ lên 8 lên 10 tung tăng hết góc này đến góc khác. Chúng đeo trên vai những túi thổ cẩm xinh xắn, và tất nhiên không bỏ qua cơ hội mời chào khách những món hàng cũng bé tí tẹo và đủ màu sắc cất kín trong chiếc túi. Nào là dây đeo tay, móc điện thoại…Có khi chạy mời mệt, chúng tụm lại thành những nhóm, ngồi dựa vào nhau im lặng. Bọn con trai thì khum khum chơi mấy trò kiểu như đáng găng, hay bắn bi gì đó, trông rất lạ. Những đứa cháu nhỏ của tôi đặc biệt thích những đứa trẻ dân tộc này, chúng ưu tiên mua hàng mấy đứa nhỏ và còn đem kẹo bánh ra mời. Một điều đặc biệt dễ nhận thấy là trẻ em người dân tộc cũng mặc áo quần như bố mẹ chúng, cũng một màu đen từ trên xuống dưới có điểm thêm những nét thổ cẩm le lói ở vạt áo, viền cổ hay trên những chiếc mũ xinh xắn. Người H’Mông thì nổi bật hơn với những chiếc khăn đội đầu sặc sỡ.

Đừng tưởng trẻ em người dân tộc không biết gì. Chúng ngoại giao rất tốt và đặc biệt là nói tiếng Anh như gió. Đó là điều mà tôi nhớ mãi khi tham gia tour du lịch Bãi đá cổ và Bản Cầu mây.

Những “thổ dân’ ở SaPa

Xe vừa đỗ xuống bãi đá cổ, cả một nhóm người dân tộc già có, trẻ có, trẻ em có đã đứng đón sẵn. Mỗi người đeo một chiếc túi thổ cẩm. Họ lặng lẽ đi theo du khách, dẫn đường, thậm chí cầm tay dắt xuống những đoạn đường khó. Người già chỉ biết nói tiếng bản địa. Những cô gái trẻ địu con trên lưng thì nói được vài câu tiếng Kinh. Còn lũ nhỏ thì thật ngạc nhiên, chúng nói tiếng Việt trôi chảy, du dương, nhẹ và thánh thót như tiếng suối. Hỏi câu nào chúng trả lời rành rọt câu đó. Khi khách lặng im không nói gì, chúng bắt đầu ngoại giao: cô tên gì, nhà cô ở đâu, cô bao nhiêu tuổi, và không quên khen rất xã giao, nào là tên cô hay thế, sao cô trẻ thế…Mới đầu tôi cũng thấy sướng, về nhà hỏi bà chị dâu thì té ra ai chúng cũng hỏi một kiểu.

Chưa hết, sau một hồi hỏi chuyện huyên thuyên, chúng sẽ buộc vào cổ tay bạn một chiếc dây đeo xinh xắn rồi nói rất đáng yêu rằng, cháu tặng cô đấy, em tặng chị đấy. Đừng vội mừng, vì chỉ vài phút sau, chúng sẽ lôi ra đủ thứ rồi từ mời mọc đến nài nỉ bằng cái giọng nỉ non mát như que kem, “thế thì, cô mua cho cháu một cái đi”. Từ chối ư, khó lắm. Không chỉ một đứa, cả chục đứa trẻ sẽ vây lấy bạn bằng cái giọng nỉ non đầy uy lực như vậy.

Tiếng Anh thì chúng bật ra như gió. Giả sử bạn từ chối bằng tiếng Việt mỏi rồi mà thử buông một câu rằng “không” bằng tiếng Anh, sẽ nhận ngay lại một câu “Why not?” bật ra nhanh đến ngỡ ngàng, và đồng thanh tắp lự từ 5, 6 cái miệng xinh xinh 7- 8 tuổi. Nếu ta nói, tớ mua rồi, chúng sẽ đáp ngay “nhưng cô- chú- chị chưa mua của cháu”. Hoặc mà cùn quá nói thêm 1 câu “tôi hết tiền rồi”, thì 5,6 cái miệng lại đồng thanh “you have alot money’, tức là cô có rất nhiều tiền đấy. Dường như người ta mở lớp huấn luyện cho bọn trẻ đối đáp với khách bằng tiếng Anh để làm quen và bán hàng. Tôi còn được mách rằng, người già ở các bản cũng nói tiếng Anh bồi rất khá. Họ dùng thứ tiếng này để giao dịch và bán các mặt hàng thổ cẩm làm tay, một thứ hàng hóa bán cho khách du lịch rất chạy ở SaPa.

Tạm biệt SaPa trong sương mù, tôi sẽ còn nhớ mãi những dáng người lầm lũi đi dưới phố, trên những con đường dốc nhỏ, áo đen, váy đen, quần đen, khăn và mũ cũng màu đen, làm nổi bật lên những mảng hoa văn thổ cẩm, mà tôi gọi đó là linh hồn của SaPa. Bí ẩn và quyến rũ. Và những đứa trẻ da và tóc khét nắng trên những con đường nhỏ len lỏi giữa thung lũng, dẫn vào các bản làng trên núi. Những đứa trẻ còn bụ sữa áp vào lưng mẹ, ngửa mặt ngủ non tơ giữa những phiên chợ trời.

Ừa, SaPa đông người lắm, toàn dân du lịch. Hết đợt này đi đến lượt khác tới, như chưa bao giờ vơi./.

Bài & ảnh: Nguyên Thu